Geestverwanten uit zeven eeuwen

Het is een verborgen parel in de Haagse binnenstad: de Oud-Katholieke Kerk aan de Juffrouw Idastraat, een schuilkerk uit 1722. Je lijkt een woonhuis binnen te stappen, maar belandt aan het einde van de gang in een van de mooiste barokke kerkinterieurs van Nederland

In deze kerk brengt gastcurator Calliope Tsoupaki geestverwanten uit zeven eeuwen samen. Het concert is al begonnen als je naar binnen loopt: in Litany for the Whale van John Cage wisselen twee stemmen elkaar af op een melodie van vijf noten. De zee, verdriet en troost vormen de rode draad in dit programma.

Lamento d’Arianna is alles wat bewaard is gebleven van Monteverdi’s zoekgeraakte opera Arianna. Achtergelaten op het eiland Naxos, ziet Ariadne het schip van haar geliefde Theseus aan de horizon verdwijnen. Zij treurt vol wanhoop. Bij de première in 1608 was het publiek tot tranen geroerd. Dit was de nieuwe muziek van die tijd: geen verheven meerstemmigheid, maar één stem die verdriet recht uit het hart vertolkt. De opera was als gloednieuw genre nog maar tien jaar oud. Van Sigismondo d’India klinkt een madrigaal waarin de hele natuur rouwt met een andere verlaten geliefde. Van Sweelinck beluister je poëtische bewerkingen van twee Franse chansons.

Ook muziek van nu staat op het programma. Naast Calliope Tsoupaki’s Fleur Muette voor viola da gamba, vertolkt sopraan Lydia Gardiner een deel uit The Zeewijk Passion. Het is een eigen compositie over het VOC-schip Zeewijk, dat in 1727 voor de Australische kust verging. Twee scheepsjongens bleken geliefden te zijn. De bemanning liet hen achter op twee onbewoonde eilanden, zonder elkaar.

De oudste geestverwant die Tsoupaki eert is Guillaume de Machaut, de veertiende-eeuwse meester van de stroming Ars Nova. Zijn virelai opent met de kreet “Ay mi!”: Wee mij. Opnieuw klinkt één stem die verdriet vertolkt. Wat in 1608 bij Monteverdi een revolutie leek, klonk al ruim twee eeuwen eerder. Nieuwe muziek is altijd weer ouder dan je denkt.