Tijdloze schoonheid – 80 jaar Tristan Keuris

Composities met eigentijdse zeggingskracht die schoonheid omarmen. De muziek van Tristan Keuris, die dit jaar 80 zou zijn geworden, is nog altijd springlevend. Aan de vooravond van zijn verjaardag brengen het Animato Kwartet en klarinettist Jelmer de Moed een hommage aan Keuris met een feestelijk concert. Ze hebben ook een cadeau: een gloednieuwe cd met drie meesterwerken van Keuris, die je beluistert in combinatie met een strijkkwartet van Mozart: een van Keuris’ lievelingscomponisten.

Tristan Keuris vertelde ooit in een interview dat hij componeerde vanuit “een helse jaloezie op mooie dingen”: de schoonheid die hij hoorde in het werk van idolen als Mozart, Stravinsky en Verdi. Die jaloezie verlamde hem niet, maar inspireerde hem juist om ook zelf naar schoonheid te zoeken. Hij wilde met zijn muziek bovendien verhalen vertellen. En dat hoor je in zijn werk vol spannende contrasten, fonkelende kleuren en melodielijnen die blijven hangen.

Op het puntje van je stoel

Van zijn Eerste strijkkwartet (1982) maakte Keuris een meesterwerk met drie delen die samen één grote boog vormen. Je zit op het puntje van je stoel. Het Klarinetkwintet (1988) schreef Keuris voor het honderdjarig bestaan van het Concertgebouw. In vier delen voert de klarinet een dialoog met de strijkers waarmee Keuris ook een eerbetoon schreef aan de klarinetkwintetten van Mozart en Brahms. De Canzone voor klarinet solo (1990) schreef hij als verplicht werk voor het Tromp Muziekconcours: zeven minuten waarin virtuositeit ruim baan krijgt, maar nooit een doel op zich wordt. Zoals de titel belooft, zingt dit stuk van de eerste tot de laatste noot.

En ook Mozart zelf

Voor Keuris was Mozart een van zijn lievelingscomponisten. Daarom klinkt op deze feestavond ook Mozart zelf: het Strijkkwartet nr. 22 in Bes-groot, KV 589. Mozart schreef het kwartet in mei 1790 in Wenen als tweede van zijn drie Pruisische kwartetten, voor koning Friedrich Wilhelm II van Pruisen, een verdienstelijk amateurcellist. Het verklaart de opvallend zangerige cellopartij, die geregeld boven de altviool uitklimt. Dit is late Mozart op zijn rijkst. Hij schreef het kwartet kort na zijn eigen Klarinetkwintet (1789) en schiep daarmee de klankwereld die Keuris twee eeuwen later inspireerde.

De musici

Het Animato Kwartet geldt als het meest veelbelovende jonge strijkkwartet van Nederland en ontving in 2023 de Kersjesprijs, de belangrijkste Nederlandse prijs voor kamermuziektalent. Begin 2025 won het kwartet de eerste prijs van de internationale Irene Steels-Wilsing Foundation Competition. Klarinettist Jelmer de Moed is al meer dan tien jaar een graag gezien’ ‘vijfde kwartetlid’. Bij Classical NOW! zijn ze inmiddels vaste gasten die keer op keer verrassen met fantasievolle programma’s.